پس از شهادت امام يازدهم (عليه السلام) از سال 260 قمرى تا سال 329 يعنى حدود 69 سال دوره (غيبت صغرى) بود و از آن پس تا كنون و تا آنگاه كه امام قائم (عليه السلام) ظهور فرمايد دوره (غيبت كبرى) است.

در غيبت صغرى رابطه مردم با امام (عليه السلام) بكلى قطع نشد اما محدود بود و هر فردى از شيعه مى‏توانست ‏بوسيله (نواب خاص) كه از بزرگان شيعه بودند مشكلات و مسائل خود را بعرض امام برساند و توسط آنان پاسخ دريافت دارد و احيانا به حضور امام شرفياب شود اين دوره را مى‏توان دوران آمادگى براى غيبت كبرى دانست كه در آن ارتباط قطع شد و مردم موظف شدند در امور خود به نواب عام يعنى فقهاء و آگاهان به احكام شرع مراجعه كنند.

اگر غيبت‍ كبرى يكباره و ناگهان رخ مى‏داد ممكن بود موجب انحراف افكار شود و ذهنها آماده پذيرش آن نباشد اما به تدريج و در طول مدت غيبت صغرى ذهنها آماده شد و بعد غيبت كامل آغاز گرديد و نيز ارتباط با امام توسط نواب خاص در دوران غيبت صغرى و همچنين شرفيابى برخى از شيعان به خدمت امام قائم (عج) در آن دوره مساله ولادت و حيات آن گرامى را بيشتر تثبيت كرد و اگر غيبت كبرى بدون اين مقدمات شروع مى‏شد شايد اين مسائل تا اين حد روشن نمى‏بود و ممكن بود براى برخى ايجاد ترديد و اشكال نمايد خداى متعال به حكمت‏خويش غيبت امام زمان (عج) را - همانطور كه از پيش پيامبر صلى اللّه عليه و آله و ائمه (عليهم السلام) خبر داده بودند - به دو گونه قرار داد غيبتى خفيفتر طى مدتى كوتاه‏تر جهت آمادگى براى غيبت كامل كه آن (غيبت صغرى) است و پس از آن غيبت ‏بزرگ و طولانى كه آن (غيبت كبرى) است تا بدين ترتيب پيروان اهل بيت (عليهم السلام) بر ايمان و پيروى خويش استوار و ثابت قدم بمانند و اعتقاد قلبى خود را نسبت ‏به امام خويش از دست ندهند و در انتظار او و فرج الهى بسر برند و در مدت غيبت‏به دين الهى تمسك جويند و خودسازى كنند و به وظايف مذهبى خود عمل نمايند تا فرمان الهى در مورد ظهور و قيام امام عصر (عج) در رسد و به سعادت و نجات كامل نائل آيند.